Walter Strang Memorial
Gedenkwaardige herdenking Tweede Wereldoorlog en Walter Strang in 2011
Door Corrie Hogewind
HOEVELAKEN – Voor het derde jaar organiseerde de Walter Strang Foundation, in samenwerking met de Oranjevereniging Koningin Wilhelmina, op dinsdag 19 april jl een bijeenkomst om de in Hoevelaken op 19 april 1945 gesneuvelde soldaat Walter Strang te herdenken.
Honderdtien kinderen uit groep acht waren samen met hun meesters en juffen naar De Haen gekomen om verhalen over de Tweede Wereldoorlog en in het bijzonder over Walter Strang te horen. Ook waren de Hoevelakense verzetsstrijders en de enige nog levende vriend en medestrijder van Walter Strang, Ken Froland (88) aanwezig. Ken was, samen met zijn zuster, speciaal voor deze gelegenheid naar Hoevelaken gekomen vanuit Los Angeles, waar hij tegenwoordig woont. De schoolkinderen waren de vrijdag ervoor al naar het Oorlogsmuseum in Groesbeek geweest, waar zij ook het graf van Walter Strang bezochten.
Mevrouw Coos van Rijswijk, voorzitter van de Oranjevereniging, opende de morgen met een hartelijk welkom aan iedereen en vertelde over het ontstaan van de Walter Strang Foundation. Na alle vrijwilligers bedankt te hebben, gaf zij het woord aan meester verteller Jan Baas.
Jan Baas vertelde aan de kinderen het waargebeurde verhaal van de bevrijding van Hoevelaken. Toen de Hoevelakers de Canadezen zagen dachten ze al dat ze bevrijd waren en kwamen hun schuilplaatsen uit. Maar de Canadezen werden verrast door een onoverkomelijke blokkade bij de Dorps Kerk en moesten halsoverkop terugtrekken. Door zowel de Duitsers als de Canadezen werd flink geschoten en bij een granaataanval werden vijf mensen van bakkerij Stolp (waar nu bakkerij Toebast is gevestigd) gedood. In deze strijd is ook Walter Strang gesneuveld. Hij is later in Park Weldam gevonden, ongeveer waar nu het gedenkteken staat. De kinderen hingen ademloos aan zijn lippen.
In de daarop volgende pauze verscheen er een doedelzakspeler en konden de kinderen de door de Stichting Historisch Hoeflake opgehangen foto's bekijken en limonade drinken. Daarna was het woord aan Theo Zuurman die over de mens Walter Strang vertelde, toegelicht met foto's. Op het toneel stond een scheepskoffer die als leidraad diende voor zijn verhaal. Die koffer was bij de emigratie van de familie Strang uit Schotland, meegenomen naar Canada. Theo heeft hem op één van zijn Canadese onderzoeksreizen gekregen van Yvonne Strang, de toen nog enig levende directe familie (schoonzus) van Walter. Inmiddels is zij ook overleden. De koffer is dus terug in Europa en zo is de cirkel rond. Het verhaal van Walter is in de vorm van een boekje voor de schoolkinderen verschenen.
Ken Froland was de volgende verteller. Hij werd simultaan vertaald door Maarten Doude van Troostwijk. Ken Froland ontmoette Walter in Italië en hoewel het leeftijdsverschil erg groot was – Walter was 36 en hij 21 – werden ze onmiddellijk goede vrienden en brachten al hun vrije tijd samen door. Ze waren beiden radiotelegrafist dus zaten altijd in de voorste linies. Er groeide "a bond of brotherhood”, zoals hij zei. Hun regiment (Edmonton Regiment) werd in het voorjaar van 1945 naar Nederland gestuurd. Ze gingen met boten over de IJssel bij Deventer, door Zutphen, Brummen, Beekbergen en Barneveld naar Hoevelaken. "Daar verloren we Walter Strang bij die verduvelde blokkade.”
"Maar nu”, besluit hij "is Walter geadopteerd door de lieve mensen van deze kleine gemeente. En zijn gedachtenis zal ieder jaar doorgegeven worden aan nieuwe groepen schoolkinderen. Bovendien zal je door je eigen straat: de Walter Stranglaan, altijd blijven voortleven. Welkom thuis Walter!”
De kinderen konden daarna vragen stellen aan Ken. Eerst ging er voorzichtig één vinger omhoog, maar al gauw werden het er meer. De vragen waren voor zulke jonge kinderen van behoorlijk niveau: "Als je dit allemaal van tevoren had geweten, zou je dan ook in het leger zijn gegaan?” "Bent u zelf ook gewond geraakt?” "Hoe kijkt u nu tegen de oorlog aan?” "Hoe voelde u zich toen u hoorde dat Walter gesneuveld was?” "Hebt u wel eens nachtmerries?” "Hoe kijkt u terug op de bevrijding?” Deze laatste vraag was voor Ken de beste. Zijn antwoord was, dat hij zich geen held voelde maar alleen maar naar de gezichten van al die blije mensen hoefde te kijken om zich gelukkig te voelen.
Als laatste kwamen kinderen van de Willem Farel school het podium op en hielden een voordracht. Op de achtergrond waren foto’s van de oorlog te zien. Gevolgd door kinderen van ‘t Blokhuus, die gedichten voorlazen van Willem Wilmink, eerst in het Nederlands, daarna in het Engels, met als achtergrond foto’s die zij gemaakt hadden in het oorlogsmuseum in Groesbeek.
Ken hield daarna nog een kleine toespraak over de Foundation en overhandigde Theo Zuurman (voorzitter) een cheque. Intussen stond er buiten een jeep van "Keep them rolling” met chauffeur te wachten om de veteranen naar het monument van Walter Strang te rijden. Voorop de doedelzakspeler en er achteraan alle kinderen en genodigden. Bij het monument werd – staande in de jeep – een toespraak gehouden door Nel Dumon, één van de verzetsstrijders uit die tijd in Hoevelaken. Zij vertelde over de capitulatie, de oorlog, de hongerwinter en de bevrijding. Wat zij niet in haar toespraak had opgenomen, maar wat Theo Zuurman wel uit haar heeft gekregen is, dat zij zelf op vijftienjarige leeftijd in het verzet heeft gezeten. Ze is eens met een pakje (wat later een pistool bleek) in haar jas genaaid naar Utrecht gefietst. Daar noemde ze een wachtwoord, ruilde van jas en ging weer naar huis. Haar vader werkte bij de burgerlijke stand van Hoevelaken en als er iemand was overleden schreef hij dat in een apart schriftje, gaf het niet door aan de instanties, zodat op naam van de overledene voedselbonnen voor onderduikers konden worden ingewisseld.
Nel vroeg na haar toespraak een minuut stilte.
Tot slot kregen alle kinderen een rode roos die ze bij het monument mochten leggen. "Dit was een mooie afsluiting van een gedenkwaardige morgen” zei Coos van Rijswijk.
Tijdens de Walter Strang Memorial ontmoette de Hoevelakense verzetsstrijdster Nel Dumon (rechts) de Canadese oorlogsveteraan Ken Froland.
Verder doedelzakspeler Gareth Fraser en Ken's zuster Inez.
FOTO THEO ZUURMAN
‘We’re going home!’
HOEVELAKEN/TORONTO - De door de IJslandse vulkaanas gestrande Canadese oorlogsveteranen, doedelzakspelers en (oud)militairen van het Toronto Scottish Regiment zijn dinsdagochtend 27 april - na een extra oponthoud van 10 dagen - met de KL 6043 via Detroit huiswaarts gekeerd. Deze delegatie verbleef sinds 11 april in Hoevelaken om in het kader van 65 jaar Bevrijding o.a. de Walter Strang Memorial op vrijdag 16 april jl aldaar bij te wonen.
"We’re going home!” verzuchtten onze bevrijders eindelijk. "En in april 1945 verbleven we niet l anger dan een paar dagen in dezelfde plaats”, grapte een duidelijk opgeluchte oorlogsveteraan Stan Egerton (85). ‘”Net als tijdens de oorlog zijn we allervriendelijkst ontvangen, ook na 65 jaar is er nog een warme band tussen Canada en Holland”, aldus zijn dienstmaat Neil Hunter (87). Afgelopen week zijn spontaan diverse activiteiten voor ze georganiseerd.
Zo bood de Canadese ambassade zondag een BBQ aan in de Wassenaarse ambtswoning van de militair attachee Colonel John B. Roeterink, de Walter Strang Foundation organiseerde woensdag een trip naar het Airborne Museum in Oosterbeek en de John Frost brug in Arnhem en de Oranjevereniging Hoevelaken bood de Canadezen een zaterdagse dagtrip aan naar de Zaanse Schans en Volendam/Marken.
Naar aanleiding van eerdere berichten over deze gestrande oorlogsveteranen zijn er bij de Foundation ook diverse meldingen van financiële steunbetuigingen binnen gekomen. Penningmeester Gerrit van Middendorp meldt hierover: "Wanneer men een bijdrage stort op onze rekening met vermelding ‘Canada’ kan men er zeker van zijn dat dit bij de betreffende veteranen terecht komt. Hun verlengde trip heeft ze zo’n € 1.000,= pp extra gekost, dat is best een onaangename verrassing.”
Nadere informatie 033-2537216, of http://www.walterstrangfoundation.org
Bank: 1383.97.805 tnv Walter Strang Foundation te Hoevelaken.
Canadese oorlogsveteranen vlnr Neil Hunter (87), Stan Egerton (85) en Lawrence Main (84) keren opgelucht huiswaarts.
----------------------------------------------------------------------------------------------
Canadezen vast in Hoevelaken
HOEVELAKEN – Een 18-tal Canadezen, waaronder vier veteranen, twee doedelzakspelers en (oud)militairen is door de vulkaanuitbarsting op IJsland zondag niet terug kunnen vliegen naar hun thuisbasis Toronto. Deze Canadezen van het Toronto Scottish Regiment verblijven in Hotel De Klepperman Hoevelaken ivm de Walter Strang Memorial.
"Dit is wel heel sneu voor ze”, aldus Theo Zuurman de voorzitter van de Walter Strang Foundation. "De Canadese regering ondersteunt dit soort herdenkingsreizen niet en ze hebben zelf hun trip geheel moeten betalen en dat is best kostbaar. Ze hebben daar flink voor gespaard, met name de veteranen die van een pensioen moeten rondkomen. Toch wel een domper als afsluiting van een prachtige trip met de Herdenking in Hoevelaken op vrijdagochtend als hoogtepunt. Ze waren zelfs op het Jeugdjournaal. Dat ze hier langer ‘ingekwartierd’ liggen kost ze toch zo € 100,= per dag, per persoon. En dat kun je ze eigenlijk niet aandoen.”
Zondag was er nog geen zicht op wanneer de terugreis met KLM plaats zal vinden, waarschijnlijk pas dinsdag of woensdag op z’n vroegst.
Nadere info http://www.walterstrangfoundation.org
De Canadese veteranen staan klaar om rozen neer te leggen bij het Oorlogsmonument in Hoevelaken.
Foto: Alwin Bijvoet (http://www.bijvoet.nl)
----------------------------------------------------------------------------------------
De Canadezen gaan weer weg, maar ze zullen dit nooit vergeten.
(Door Corrie Hogewind)
Hoevelaken - Honderdvijftig kinderen waren muisstil tijdens de op vrijdag 16 april gehouden Walter Strang Herdenking in De Haen. In aanwezigheid van een delegatie leden van het Toronto Scottisch Regiment, het regiment waarin Walter Strang met zijn vier broers tijdens de Tweede Wereldoorlog diende, een aantal genodigden, onder wie Hoevelakense veteranen en een afgevaardigde van de Canadese Ambassade, werd door kinderen van groep acht van de Hoevelakense basisscholen herdacht, dat Walter Strang hier 65 jaar geleden, met de capitulatie in zicht, op 19 april was gesneuveld.
De herdenking was voor de tweede maal georganiseerd door de Walter Strang Foundation en de Oranjevereniging van Hoevelaken.
Mevrouw Coos van Rijswijk, voorzitter van de Oranjevereniging, opende de morgen met een hartelijk welkom aan iedereen, waarbij een aantal mensen met naam werd genoemd, onder anderen de vier veteranen van het Toronto Scottisch Regiment. Ze vroeg hen te gaan staan, zodat ze een hartelijk applaus in ontvangst konden nemen van de kinderen. Ook vertelde zij dat het aan
Theo Zuurman te danken is dat we zoveel te weten zijn gekomen over deze Walter Strang. En nu is deze in Hoevelaken gesneuvelde man onze Canadese held geworden, is er zelfs een straat in Hoevelaken naar hem genoemd en een heuse Walter Strang Foundation opgericht.
Daarna gaf zij het woord aan Gerrit Slijkerman van Historisch Hoeflake, die in het Engels een anekdote vertelde, hoe hij via de aankoop van een pistool in Amerika, in het bezit was gekomen van een zilveren lepel uit het huis van Hitler "Het Adelaarsnest”, hoog in de bergen in Zuid-Duitsland.
"Meester” Jan Baas vertelde aan de ademloos luisterende kinderen (wat een verteller is die man!) een waar gebeurd verhaal over de bevrijding van Hoevelaken, waarbij over en weer - door de Duitsers vanuit richting Amersfoort en de Canadezen vanuit Hoevelaken - flink werd geschoten. De kanonnen van de Duitsers stonden in drie bunkers in en rond Hoevelaken die naar Amersfoort gericht stonden in plaats van naar het Oosten waar de Canadezen vandaan kwamen, dus daar hadden die bezetters niks aan. De bakkerij van het dorp (op dezelfde plaats waar nu Bakkerij Toebast is) werd met een voltreffer geraakt, terwijl de bakker, zijn vrouw, de dochter, haar vriend en het dienstmeisje in de kelder zaten. Zij zijn allen omgekomen en tijdelijk begraven in de achtertuin, om later herbegraven te worden.
Toen was Tim Stewart aan de beurt. Hij is de historicus van het regiment. Deze man weet zoveel en heeft zoveel informatie in huis, dat zijn vrouw denkt dat het niet meer zolang zal duren voordat het huis een stukje de grond in zakt.
Hij vertelde over de bevrijding door de Canadezen van Nederland. Daarbij gebruikte hij foto’s en kaarten uit die tijd. Het was natuurlijk geheel in het Engels, maar ook nu luisterden de kinderen weer aandachtig. Je kunt merken dat ze door allerlei communicatie van tegenwoordig al een aardig woordje Engels spreken en verstaan. Tim zei dat de kinderen straks vragen mochten stellen en – wijzend op zijn Schotse kilt – hij wel wist waar de eerste vraag over zou gaan.
In de pauze kregen de kinderen limonade en wat lekkers en ze konden de door Historisch Hoeflake ingerichte fototentoonstelling bewonderen.
Na de pauze vertelde
Theo Zuurman over de mens Walter Strang, toegelicht met foto’s. Walter is met zijn moeder en toen nog 1 broer uit Schotland naar Canada geëmigreerd (zijn vader was er al een jaar). Zij hadden een grote hutkoffer bij zich en die heeft Theo op een van zijn Canadese reizen meegekregen van de laatste nog overgebleven schoonzus van Walter, Yvonne Strang. Die hutkoffer had Theo vandaag meegenomen om zijn verhaal te illustreren. Dit verhaal is in een boekje weergegeven en dat wordt op de scholen aan alle kinderen die bij de herdenking waren betrokken, uitgedeeld.
Daarna konden de kinderen vragen stellen en een van de eerste vragen was natuurlijk, zoals verwacht "wat heeft u aan onder die kilt?” Tim schoof hem mooi door naar een van de veteranen en die zei, dat ze zelf maar moesten komen kijken, wat niemand durfde. Zo blijft het nog steeds een geheim.
Verder werden er goede vragen gesteld, zoals "waar ligt Walter Strang begraven?” (Groesbeek), "wat voor mens was Walter Strang?” (sociaal, hij deelde alles met anderen), "waarom is jullie kilt niet geruit?” (omdat iedere soort ruit een bepaalde Schotse Clan vertegenwoordigt en ze in het leger niemand voor wilden trekken), "waarom hebben jullie allemaal een klaproos op?” (dat is het teken dat gedragen wordt tijdens veteranendag om de gevallenen te herdenken). Vele vingers gingen omhoog en vele vragen werden beantwoord, maar op een gegeven moment was het tijd voor het optreden van de scholen.
Het Blokhuus begon met een powerpoint presentatie over het ontstaan en de zeden en gebruiken van Schotland, voorgedragen door twee meisjes.
De Spreng zong met de hele school liedjes uit de oorlogsjaren. Bij het liedje "Lollypop”
hadden vier meisjes (de lead zangeressen!) een lolly in hun handen, die ze aan het eind van het liedje overhandigden aan de vier veteranen.
Schimmelpenninck van der Oye bracht de hymne van het regiment, in het Engels.
Willem Farel zong het Canadese volkslied, waarbij iedereen ging staan en het Toronto Scottisch Regiment salueerde.
De Globe bracht een ode aan Walter Strang in het Engels. Heel knap, want de school is nog maar kort tweetalig.
Toen was het tijd voor de kinderen en genodigden om naar het monument van Walter Strang te lopen en allemaal een rode roos neer te leggen op het monument. In optocht ging het naar Park Weldam. De doedelzakspelers voorop, daarachter de veteranen. Dan de rest van het Toronto Scottisch Regiment, allen gekleed in kilt, colberts met medailles en caps en daarachter de honderdvijftig kinderen. Alle auto’s moesten aan de kant stoppen, want ze liepen midden op de straat.
Bij het monument hield de nieuwe wethouder van Onderwijs, René Windhouwer een toespraak, waarna de doedelzakspeler, Pipe Major Doug Swann een hymne speelde. Na een minuut stilte legde de afgevaardigde van de Canadese ambassade, mevrouw Barbara Ferguson als eerste een krans en daarna konden alle kinderen en genodigden een roos neerleggen.
Daarbij was de ceremonie ten einde al werd er daarna nog grif ingegaan op de uitnodiging om de precieze sterfplaats – enkele tientallen meters verder, op het erf van een bewoonster van Park Weldam – te bekijken.
Het NOS Jeugdjournaal was ook aanwezig en zij interviewden enkele kinderen en Stan Egerton, een van de veteranen. Kijk op vrijdag 16 april, Nederland 3 Jeugdjournaal bij Uitzending Gemist als u het terug wilt zien. Het is de moeite waard.
Op het jeugdjournaal van 16 april is ook vrij uitgebreid aandacht besteed aan het evenement, zie hiervoor onderstaande link:
'Onbekende' soldaat Strang krijgt gezicht
Op 19 april 1945 sneuvelde de Canadese soldaat W. Strang in Hoevelaken. Jaarlijks vindt op 4 mei de stille tocht plaats naar het monument op Park Weldam, vlakbij de plaats waar Strang sneuvelde. Op deze wijze herdenkt Hoevelaken haar bevrijders en allen die sneuvelden door oorlogsgeweld. De tekst op het in 1946 geplaatste monument luidt: "Hier sneuvelde 19-4-'45 W. STRANG van het Canadeesche leger, in zijn nagedachtenis eeren wij onze bevrijders"
Tot mei 2005 blijft W. Strang een 'onbekende' soldaat. Dan besluiten de Hoevelakers
Theo Zuurman en Wim Rhebergen, overigens geheel onafhankelijk van elkaar, op zoektocht naar deze 'onbekende' soldaat te gaan. Beiden willen van W. Strang een echt persoon maken en hem een gezicht geven. Intussen zijn er diverse publicaties verschenen en heeft Walter Strang een gezicht gekregen. Tevens is op 5 oktober 2007 de 'Walter Strang Foundation' opgericht.
De Oranjevereniging werkt nauw samen met de Walter Strang Foundation. Op 1 december 2007 werd de Walter Stranglaan onthuld en op 19 april 2008 het vernieuwde monument op Park Weldam. Vanaf 19 april 2009 is de Walter Strang Memorial een jaarlijks terugkerend evenement dat de Oranjevereniging samen met de Foundation organiseert. Deze herdenking is speciaal voor de Hoevelakense schoolkinderen uit groep 8.
Afgelopen winter ontving Theo Zuurman (links) van Yvonne Strang - Walter’s ‘jongste’ schoonzus - de scheepskoffer die de familie Strang meenam tijdens hun emigratie van Schotland naar Canada in 1912. Foto: Doug Swann
Honderd rozen voor Canadese soldaat
HOEVELAKEN – Op vrijdag 17 april 2009 hebben honderd scholieren van de Hoevelakense basisscholen honderd rozen gelegd bij het monument ter nagedachtenis aan de op 19 april 1945 gesneuvelde Schots-Canadese soldaat Walter Strang. De Nijkerkse wethouder Bert de Graaf memoreerde dat de Canadezen tijdens de Tweede Wereldoorlog naar Europa en Nederland kwamen om ons van de Duitse onderdrukking te bevrijden, net zoals nu Nederlandse soldaten naar Uruzgan gaan om de Afghanen tegen de Taliban te beschermen.
Na een indrukwekkende minuut stilte legden de leerlingen van Groep 8 van ’t Blokhuus, De Spreng, de Schimmelpenninck van der Oye school en de Willem Farel school 50 rode en 50 witte rozen op het Hoevelakense oorlogsmonument. Dit getal stond symbolisch voor het feit dat als Walter Strang niet gesneuveld was - en hij nu nog leefde - hij honderd jaar oud zou zijn. Omdat door de meivakantie de basisscholen niet meer aan de jaarlijkse 4 mei herdenking kunnen deelnemen heeft de plaatselijke Oranjevereniging, in samenwerking met de Walter Strang Foundation, de sterfdag van deze geallieerde militair aangegrepen om een alternatief moment van herdenken te beleven.
Voorafgaande aan de bloemlegging vond een bijeenkomst plaats waar drie presentaties werden gehouden. De voorzitter van de 71 jarige Oranjevereniging,
Coos van Rijswijk, hield een toespraak waarbij zij ook aandacht schonk aan de Hoevelakense verzetsstrijder Frans Tromp, de onderwijzer van de Schimmelpenninck van der Oye school, die in september 1942 gefusilleerd werd door de Duitsers.
Theo Zuurman, de voorzitter van de Walter Strang Foundation, hield een lezing met foto’s met als titel "De Mens Walter Strang”. Zuurman deed de laatste jaren veel onderzoek naar Strang en werkte er zodoende aan mee dat een onbekende soldaat een gezicht kreeg. Hij bezocht hiervoor in Canada de regimenten waarin Walter Strang diende en ook familie in Toronto. De schoolkinderen stelden na afloop van de lezing diverse vragen, zoals: "Waarom is hij begraven in Groesbeek en niet in Toronto” en "Hoe is Walter Strang om het leven gekomen”.
Na de pauze werd de videofilm getoond die gemaakt is door Hoevelaker Hans Meijbaum, van de Eemfilmers, tijdens de onthulling van het vernieuwde monument op zaterdag 19 april 2008. Volgens Van Rijswijk en Zuurman is deze manier van herdenken door de scholieren succesvol verlopen en zeker de moeite waard om er een jaarlijkse traditie van te maken. Wethouder De Graaf beaamde dit tenslotte volmondig.
Donaties zijn welkom op rekeningnummer 1383.97.805 t.n.v. de Walter Strang Foundation te Hoevelaken.
Wethouder Bert de Graaf van Nijkerk legt één van de honderd rozen bij het oorlogsmonument van Hoevelaken. (Foto: Walter Strang Foundation)
Honderd rozen voor de Schots-Canadese soldaat Walter Strang ter gelegenheid van zijn sterfdag. (Foto: Walter Strang Foundation)
|
